Nieuws

Bron
Steunpunt WSE, Arbeidsmarktflits van 28/9/2009, voor het uitvoerig artikel zie: Sarah Vansteenkiste, Wim Herremans, Luc Sels, Oud en onbezonnen, Het uittredegedrag van vijftigplussers onder de loep, Over.Werk 2009, nr.3, pp. 64-79 (PDF)

Het Steunpunt WSE publiceerde in het recentste nummer van Over.Werk 2009 (nr.3 , pp. 64-79) een artikel over de evolutie van de uittredeleeftijd in Vlaanderen en België. De berekeningen zijn gebaseerd op de Datawarehouse Arbeidsmarkt & Sociale Bescherming bij de KSZ voor de periode 2001 en 2005. Omdat er momenteel onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om de loopbaanduur in kaart te brengen, maakt het Steunpunt WSE in zijn analyses gebruik van de effectieve uittredeleeftijd i.e. de leeftijd waarop de arbeidsmarkt wordt verlaten en uit de laatste job wordt getreden. In een aanvullende Arbeidsmarktflits werden deze gegevens verder geactualiseerd voor 2006 en werd er een raming berekend voor 2007.

De belangrijkste conclusie luidt dat de gemiddelde uittredeleeftijd in België en in de verschillende gewesten quasi even sterk gestegen is in de laatste twee jaar tijd (2005-2007) als voordien in vier jaar tijd (2001-2005). Over de totale periode 2001-2007 stijgt de gemiddelde uittredeleeftijd in Vlaanderen van 58,4 jaar 59,2 jaar. Tussen 2001 en 2005 steeg de uittredeleeftijd nauwelijks (van 58,4 naar 58,8 jaar), tussen 2005 en 2007 steeg de uittredeleeftijd iets sterker van 58,4 naar 59,2 jaar. Het Steunpunt wijst op een belangrijke signaalfunctie van deze vaststelling. Het ronden van de kaap van 59 jaar brengt ons dichter bij de symbolische ‘60’.

Opmerkelijk is ook dat vrouwen het grootste deel van hun achterstand in uittredeleeftijd hebben weten in te halen, ondermeer dankzij de toename van de wettelijke vrouwelijke pensioenleeftijd van 62 jaar naar 64 jaar tijdens de onderzochte periode. Ook binnen de groep loontrekkenden heeft zich een inhaalbeweging voltrokken. De gemiddelde uittredeleeftijd van arbeiders en bedienden is sterker toegenomen dan deze van de ambtenaren.

Het Steunpunt waarschuwt dat de groei in de uittredeleeftijd lang niet voldoende sterk is om “ons definitief gerust te stellen”. Zij verwijzen daarbij naar de recent herziene geschatte vergrijzingskosten berekend door de Studiecommissie voor de Vergrijzing (juni 2009). De vergrijzingskosten zullen oplopen tot 8,2% van het BBP tussen 2008 en 2060.
Bovendien waarschuwt het Steunpunt de lezer om zich niet blind te staren op de gemiddeld wat hogere uittredeleeftijd. Dit betekent immers nog niet noodzakelijk dat er langer gewerkt wordt in termen van loopbaanjaren. Zowel mannen als vrouwen studeren steeds langer, waardoor ook de initiële leeftijd waarop de loopbaan aanvangt toeneemt. Achter een stijging van de uittredeleeftijd kan bijgevolg een stabilisering of zelfs daling van de lengte van loopbanen schuilgaan. Zo blijkt uit een statistische studie van de Rijksdienst voor Pensioenen (2005) dat de gemiddelde leeftijd bij de eerste inschrijving op de individuele rekening voor mannen geboren tussen 1944 (60 jaar in 2005) en 1954 (50 jaar in 2005) is toegenomen met 0,043 jaar per geboortejaar, wat een negatieve groei in loopbaanlengte betekent van 0,52 maanden per jaar over de periode 2001-2005. Voor vrouwen loopt deze gemiddelde toename op tot 0,085 jaar per geboortejaar of een negatieve groei van 1,02 maanden per jaar.

Ten slotte dateren de cijfers waarop het Steunpunt zijn studie baseert, aan een periode grotendeels voorafgaand aan het in werking treden van het Generatiepact. Voor de toekomst ziet het Steunpunt twee mogelijk tegenwerkende krachten die een impact zullen hebben op de reële uittrede leeftijd. Enerzijds een versterkend effect van de uitvoering van het Generatiepact en voor Vlaanderen ook van ‘het toekomstpact voor Vlaanderen 2020’; anderzijds een verzwakkend effect van de economische recessie die zich mogelijk zal vertalen in kleinere kansen op jobbehoud en hertewerkstelling voor vijftigplussers.